Home (almost) alone

Jongste dochter is op vakantie met haar moeder, jongste zoon samen met mijn vrouw bij oma. Oudste zoon en oudste dochter gaan hun eigen gang. En ik, ik heb het rijk alleen samen met m'n wiskundeboeken. Huis is schoon, was zo goed als weggewerkt, bijna geen tijd nodig om te koken en verder geen enkele verplichting. Dus gedraag ik me deze dagen als een student die op zichzelf woont. Het maakt me niet uit wat ik aan heb, ik stel geen eisen aan het eten, ik ben blind voor de omgeving, ik richt al m'n energie op de wiskunde. Hele dagen studeren.

Het vraagt wel dat ik een knop omdraai, het lukt me niet zomaar om alles achter me te laten. Niet letten op de mensen om me heen, me niet druk maken om het huis of de boodschappen is bijna tegennatuurlijk voor me. Ik heb zoveel jaar niet anders gedaan dat het lastig is om het los te laten. Nu mijn vrouw een sabbatical houdt is het wat makkelijker. Ze moedigt me ook aan om me op mijn studie te focussen en dat helpt.

Van huisman naar stuutje...

Vier koppen thee

Tien uur 's avonds aan de eettafel. Ik zit achter mijn laptop nog wat werk te doen met een kop sinaasappel-gember thee. Recht tegenover me zit oudste dochter achter haar laptop iets op te zoeken voor haar debat met naast haar een kop English Breakfast thee met suiker. Rechts van mij zit jongste dochter haar natuurkunde te doen achter een kop English Breakfast thee met zoetjes. Links van mij zit mijn vrouw te lezen in het boek Ancient Egypt vanachter een kop English Breakfast thee met honing. Op de achtergrond klinkt Sky Radio. Op tafel brand een kaar en doen de eerste hyacinten hun best. Buiten regent het.

Soms klopt het gewoon.

Met 50 ben je een ´oudere´

Met 50 lijk je afgeschreven in deze maatschappij. In ieder geval wordt je door de overheid al betiteld als 'oudere: een veelbetekenend etiket dat feitelijk zegt dat je niet meer de moeite waard bent om in te investeren. Waarom zouden ze? Je bent toch niet meer zo productief en 'on the way down.' Woest wordt ik hierom. Ik hoop dat ik een bewijs van het tegendeel ben. Ik ben bijna 50 en bezig met een nieuwe carrière. Ik krijg geen subsidie, beurs, toelage, uitkering of wat dan ook, ik betaal mijn opleiding voor de volle 100% uit eigen zak en regel zelf dat ik werkervaring op doe. Studeer me de blubber en geniet er ook nog van. Prima dat ik het op eigen kracht moet doen, maar plak me dan niet ook nog eens een etiket op alsof ik zo goed als uitgerangeerd ben! Prutsers.

Zo. Dat moest er even uit.

Puberen duurt langer

Puberen begint op steeds jongere leeftijd, maar wat ze er niet bij zeggen is dat het ook op steeds oudere leeftijd pas eindigt. Ik heb het gevoel dat onze oudste zoon nu pas, met zijn 21 jaar, er een beetje overheen begint te komen. Bij oudste dochter lijkt het met haar 17 jaar eerder erger te worden. Met name zij zorgt er regelmatig voor dat ik van frustratie het liefst de gordijnen in zou vliegen. En dan hebben we nog maar twee van de vier kids gehad.

Oudste dochter is echt een geval apart. Net als de meeste tieners niet tevreden over haar uiterlijk, maar in haar geval extreem. Altijd op zoek naar manieren om haar uiterlijk te laten veranderen; als ze het geld zou hebben dan zou ze morgen een afspraak bij de plastisch chirurg hebben. Bij gebrek aan beter zoekt ze haar toevlucht in make-up en kleding. Constant op zoek naar afleiding om maar niet alleen te hoeven zijn en om maar niet te hoeven nadenken. Want nadenken over haarzelf maakt haar depressief. Zo depressief dat ze uiteindelijk zelf begreep dat ze er alleen niet uit zou komen en de hulp van een psycholoog inriep.

Maar ook een psycholoog kan niks bereiken als je denkt dat het een soort Haarlemmer wonderolie is: "ik ga naar de psycholoog en hij gaat me gelukkig maken" is een houding die niet werkt. En dus zakt ze weer terug. Thuis is ze nergens tevreden mee, motivatie om iets te doen ontbreekt en ze lijkt constant de confrontatie op te zoeken. Staat chagerijnig op en gaat chagerijnig naar bed. Slaapt slecht. Eet veel. School doet ze het minimum voor. De vriendenkring lijkt steeds kleiner te worden. Stelt dingen die moeten zoveel mogelijk uit of doet ze gewoon niet.

We hebben zo'n beetje alle manieren wel geprobeerd, van strak en gedisciplineerd tot bijna volledige vrijheid. De psycholoog zegt met zoveel woorden dat vrij laten het beste is en we tegelijkertijd onze eigen grenzen in de gaten moeten houden. Ze moet op het punt komen dat ze beseft dat ze zelf verantwoordelijkheid moet nemen voor haar eigen geluk en dat dit niet te koop is of door een ander kan worden geregeld. Dat doen we, maar het blijft lastig. Tenslotte blijft het je kind en wil je haar behoeden voor onnodige pijn en haar beschermen. Ook die paar grenzen die we hebben moeten we bij haar constant bevechten. De sfeer wordt er vaak niet beter op en de rest van het gezin is niet langer bereid om voor haar op de tenen te lopen.

We nemen het dag voor dag, maar leuk is anders.

Weer een nieuw begin

Mijn vrouw heeft gisteren haar lease-auto ingeleverd en voor het laatst een bezoek gebracht aan het bedrijf waar ze zeven jaar lang heeft gewerkt. Tijd voor een sabbatical, ze gaat zich een paar maanden bezinnen op haar volgende stap. In de tussentijd houdt ze zoveel mogelijk werk bij mij vandaan, zodat ik me maximaal op mijn studie kan storten.

Dat betekent dat mijn dagritme verandert: alle zaken die ik gewend ben om te doen moet ik nu loslaten. Net zoals het een gewenningsproces was om ze aan te leren, is het nu een gewenningsproces om ze los te laten. Ik heb mijn eigen manier van werken: boodschappen doen, schoonmaken, koken, de was doen - voor alles heb ik een werkwijze ontwikkeld die bij mij hoort en waar ik me prettig bij voel. Mijn vrouw doet dat anders en dat is wennen. Gelukkig kunnen we veel begrip voor elkaar opbrengen. Ik accepteer haar werkwijze en zij accepteert mijn nog af en toe bemoeizuchtige blik over haar schouder.

Voor mijn vrouw is het ook een stap. Van een 'high-profile' baan waaraan je als vanzelfsprekend een zekere status en waarde ontleent, terug naar de huishouding en de kids. Van stijlvolle mantelpakjes naar jeans en een warm jack. Van lease-auto naar de fiets. Van zakenlunch naar een gezamenlijke boterham tussen de middag. Waardevol en belangrijk op een andere manier en dat vraagt schakelen. Maar dat kunnen we.

Voor de kids is het ook wennen, alleen veel minder dan vroeger. Ze hebben allemaal al meerdere schakelmomenten meegemaakt en laten een hoge mate van flexibiliteit zien. Het kost ze geen enkele moeite om dat wat ze gisteren aan mij vroegen, vandaag aan haar te vragen.

Zo gaan we verder. We trekken een fles Champagne open op de afsluiting van een mooie maar woelige periode en het begin van... ja, waarvan eigenlijk...? Ach, gewoon het begin van de rest van ons leven.

Mijn wens voor 2012: ontleren

Afleren. Iets dat we vooral associëren met het gedrag van onze kinderen. Afleren om in je neus te peuteren. Afleren om een boer te laten in gezelschap. Afleren van ongewenst gedrag met als doel beter te kunnen functioneren in de maatschappij. Als volwassenen iets moeten afleren dan gebruiken we daar een ander woord voor, alsof afleren iets kinderachtigs is, iets onvolwassens. Iets waarvoor je jezelf zou moeten schamen. Dus noemen we het 'ontleren', waarmee de suggestie wordt gewekt dat hetgeen we moeten afleren tot dan toe een waarde had. In tegenstelling tot neuspeuteren of boeren laten.

Ontleren wordt steeds belangrijker. Je kan het zelfs zien als een vaardigheid die iedereen hoort te beheersen. Beheers je het niet, dan zal je daar stevig last van ondervinden in werk en relaties. Neem een verandering van baan. Meestal wordt je aangenomen vanwege je ervaring of een specifieke skillset. Eenmaal aan de slag bij je nieuwe werkgever kom je er al snel achter dat het niet zo werkt als bij je oude werkgever. De geloofwaardigheid die je had zal je hier opnieuw moeten verdienen, de cultuur die je kende moet je hier opnieuw leren kennen. Alles werkt anders: hiërarchie, anciënniteit, interne politiek. Status en positie hebben een andere betekenis. Dus om die geweldige ervaring en die fantastische skills voor je te laten werken, moet je eerst een heleboel afleren. Een zekere nederigheid en bescheidenheid werken vele malen beter dan de arrogantie van die nieuwkomer die wel eens eventjes zal laten zien hoe het moet.

Ontleren moet je leren, net als elke vaardigheid. Niet iedereen gaat dat even gemakkelijk af. Een mooi voorbeeld wordt gegeven in de film 'The company men', waarin de hoofdrolspeler wordt ontslagen en geen nieuwe baan op zijn niveau vindt. Waarom? Omdat hij in eerste instantie weigert te ontleren en gewoon op dezelfde voet doorgaat. Alsof de wereld zich aan hem moet aanpassen in plaats van omgekeerd. Dit in tegenstelling tot zijn vrouw die een voorbeeld is van hoe het wel moet.

Maar ontleren gaat verder. We roepen met z'n allen luid om vernieuwing op het gebied van milieu, het pensioenstelsel, de voedselproblematiek, de vergrijzing, de gezondheidszorg, de energievoorziening, de multiculturele samenleving, noem het maar op. En tot nu toe komen we niet veel verder dan doen wat we altijd deden: kijken naar het verleden en de bestaande systemen en vervolgens proberen die te verbeteren. Het resultaat is op z'n best te betitelen als oude wijn in nieuwe zakken. Waarom? Omdat we te arrogant of te bang zijn om te erkennen dat de bestaande systemen niet meer werken en dat ook nooit meer zullen doen. Omdat het eng is om vanaf nul opnieuw te beginnen. Omdat we niet kunnen of durven te ontleren.

Ontleren om opnieuw te kunnen beginnen, om echt te innoveren, om de uitdagingen van morgen te lijf te gaan. Of dat nu gaat om een baan, een relatie, een maatschappelijk probleem of wat dan ook. Mijn wens voor 2012.

The day after

En dat was kerst 2011. Twee dagen kerstdiner op rij en nu de resten van een losbandig leven opruimen. Vandaag snel even boodschappen bij AH gedaan in de wetenschap dat op 'the day after' heel veel lekker vlees in de 35% korting ligt. Dus: de vriezer zit weer vol en de komende week hoef ik alleen maar groente te kopen. Vandaag maken we alle restjes op, de koelkast zit nog vol genoeg.

Het is gezellig. Kerstavond en eerste kerstdag waren we met z'n zessen (zonder jongste dochter maar met de vriendin van oudste zoon). Tweede kerstdag waren we met z'n vijven, maar in een heel andere samenstelling: mijn vrouw en ik, jongste zoon en mijn schoonouders. Knus, genieten van lekker eten en alle tijd voor elkaar hebben. De dag erna wakker kunnen worden zonder wekker is ook een kado.

Nu nog een paar dagen rust tot oud en nieuw en dan maken we ons op voor een nieuw jaar. Een jaar waarin heel veel gaat veranderen. Als het gaat zoals we denken dan hebben we over een half jaar drie studerenden in huis, dat zet de toon meteen. Werk voor mijn vrouw zal gaan veranderen. Werk voor mij misschien ook. Voor oudste zoon wordt het de beslissende periode: gaat hij zijn draai vinden in zijn studie of wordt het toch werken. Grote uitgaven zetten we maar in de koelkast totdat daar meer duidelijkheid over is. Ook wat we dit jaar gaan doen met de zomervakantie: het zal een echte last-minute beslissing worden.

Ik hoop op een beter jaar dan 2011; in ieder geval een met minder extremen.

Terugblik

Zo terugkijkend is het alles behalve een makkelijk jaar geweest. Oudste zoon geholpen op zichzelf te gaan wonen en een half jaar later weer terug verhuist. Plannen voor verbouwing gemaakt en weer in de koelkast gezet. Jongste dochter kreeg een gebroken been. Uitdagingen met het werk van mijn vrouw. Een totaal verregende zomervakantie. Problemen met de voortgang van mijn studie. Allerlei kleine tegenslagen met het huis. Auto kapot en maar meteen verkocht. Klein gedonder zoals een gestolen fiets en meer van dat soort dingen. Het is allemaal niet zo gelopen als dat we hadden verwacht en we konden minder genieten dan we hadden gehoopt. Vaak keken we elkaar aan en zeiden we "Ach, als het niet gaat zoals het moet, dan moet het maar zoals het gaat'.

En zo is het ook. Want er waren veel zilveren randjes aan dit roestige jaar. Een paar dagen samen genieten in mooi Portugal. Oranje band judo voor jongste zoon en gele band karate voor jongste dochter (na het gebroken been!). EHBO diploma voor oudste dochter (nee, geen oorzakelijk verband). Het huis zo goed als af. Goede resultaten op school voor alle kids. Een mooie nieuwe (oude) motor. Een ere-diploma van het Generaal Snijders-fonds voor mijn schoonvader. Een baan en nieuwe opleiding voor oudste zoon. Alweer elf jaar samen. Mijn tweede jaar als leraar. Een lang weekeinde jazz-festival in Breda. En natuurlijk het hele gezin weer gezond en bij elkaar.

We weten nu al dat volgend jaar ook de nodige uitdagingen zal meebrengen en dat sommige dingen nooit meer het zelfde zullen zijn. Maar we blijven nieuwsgierig naar wat de toekomst voor ons in petto heeft, inclusief de zilveren en gouden randjes...

Spouwmuurisolatie door Nuon - de uitvoering deel 2

Vanochtend half acht: stromende regen, natte sneeuw en harde wind. Als ik naar buiten kijk parkeert net een bus met aanhanger bij ons voor de deur. De mannen van het isolatiebedrijf. Ik had half en half verwacht dat ze zouden bellen dat ze met dit weer niks konden uitrichten. Maar nee hoor, na een kop koffie trekken ze de regenpakken aan en gaan aan de slag.

De een doet dit werk al drie jaar. Zijn hulp pas drie maanden. Hulp gaat aan de slag met het boren van de gaten en de ander met het inbrengen van het isolatiemateriaal en afvoegen van de gaten. En al snel blijkt dat er bij de opname van het werk door Nuon nog meer over het hoofd is gezien. De buitenmuur van de badkamer en een van de muren van de keuken blijken een te kleine spouw te hebben: die kunnen niet worden geïsoleerd. Dat maakt dat er toch een behoorlijk aantal vierkante meters minder hoeft worden gedaan. Als we achteraf de boel opmeten blijkt het totaal (de niet te isoleren muurtjes plus de reeds geïsoleerde aanbouw) zo'n 55 vierkante meter minder te zijn - één derde van de opgenomen oppervlakte. Dat betekent dus ook één derde minder kosten. Zo langzamerhand begin ik me af te vragen of de adviseur meer dan één muur heeft bekeken.

Blijkbaar gebeuren dit soort dingen vaker. De mannen van het isolatiebedrijf mopperen er over. Ook over de achtergevel: de nok is erg moeilijk te bereiken en dat hadden ze graag vooraf geweten. Ook het boren van de nieuwe ventilatiegaten voor de kruipruimte levert vragen op - waar liggen de leidingen? Met behulp van foto's die ik heb gemaakt tijdens de verbouwing weten we de meeste te vinden. Maar op één plek gaat het bijna fout: de keuken.

Dan blijkt het weer goed te zijn dat ik erbij ben. Want nadat ik mijn zorg heb geuit wordt besloten niet de diamantboor te gebruiken, maar een conventionele boor voor het laatste stuk. Dat bleek de redding te zijn voor zowel een afvoer als een waterleiding. Was daar iets mee gebeurd dan hadden we echt een fors probleem gehad. Evengoed moeten we iets later op zoek gaan naar de oorzaak van een flinke brandlucht. Het blijkt een stuk hout te zijn waar de diamantboor weinig van heeft heel gelaten. De wrijving zorgde voor schroeiend hout en ook dit had makkelijk erger kunnen zijn.

In de loop van de middag is het werk klaar. Overal dwarrelen vlokjes glaswol rond, zodat het lijkt te sneeuwen. In huis blijken met name bij een paar kozijnen scheurtjes in de muur te zitten. Daar is ook glaswol doorheen gekomen, maar niks dat de stofzuiger niet aan kan. En de scheurtjes kan ik vrij eenvoudig bijwerken. De buitenkant van het huis ziet eruit alsof het de mazelen heeft gehad. Natuurlijk heeft het voegmateriaal een andere kleur dan de gevel. Een verfklusje voor het voorjaar.

Tot nu toe is dit hele project er een met meer hindernissen dan ik had verwacht. En we zijn er nog niet. Nu wachten we de rekening af. En daarna het herziene energielabel. Hopen dat dit goed gaat. Wordt (wederom) vervolgd.

Spouwmuurisolatie door Nuon - de uitvoering

Zo op het eerste gezicht leek het 'the best thing since sliced bread': spouwmuren isoleren. Vandaag zijn ze begonnen met de werkzaamheden en daar komen toch al de eerste minpuntjes naar boven. Ja, er is me verteld dat er een aantal gaten ter grootte van een euro-muntstuk moesten worden geboord. Maar bij een 'aantal' gaten had ik me toch heel wat anders voorgesteld dan de Swiss Cheese die ze nu van ons huis hebben gemaakt. Het zijn er al meer dan honderd en ze zijn nog lang niet klaar. Al die gaten worden wel weer opgevuld, maar blijven natuurlijk zichtbaar en moeten geschilderd worden. Hoe moeilijk is het om dit bij de offerte duidelijk te maken? In verkooptermen heet dit 'verwachtingsmanagement'.

Ook blijkt het opnemen van de klus door Nuon niet helemaal vlekkeloos te zijn gegaan: in de werkzaamheden is een aanbouw opgenomen die al volledig geïsoleerd is. Ik ging er vanuit dat de man van Nuon met het boren van controlegaten in de spouw ook had gecontroleerd of de aanbouw al dan niet geïsoleerd was. Niet dus. Blijkbaar kan je ook hier niet klakkeloos vertrouwen op de specialisten. Hetzelfde geldt voor de overige muren: het blijkt dat er een kleine muur is waarvan de spouw te smal is om te isoleren. "Tsja", mompelde de man van het isolatiebedrijf, "blijkbaar is het teveel moeite voor die mensen om even een ladder te pakken."

Dus kan ik nu aan de slag om de rekening omlaag te krijgen en om vast te leggen dat ook eventuele problemen bij het niet te isoleren muurtje onder de garantie vallen. Waarom heb ik daar plotseling wat minder vertrouwen in?

Morgen deel twee van de werkzaamheden. Watch this space...

Internetverbinding

Altijd weer een bron van ergernis. Als je een probleem hebt met internet moet je de klantenservice bellen. In mijn geval die van OnLine. Dat gaat als volgt.

Eerst krijg je een twintig seconden durende melding dat dit telefoontje vijftien eurocent per minuut kost. Daarna moet je jezelf identificeren; dat kan met je klantnummer (die ik natuurlijk niet bij de hand heb) of je bankrekeningnummer (hmmm, waarom krijg ik daar nu een naar gevoel bij). Dan volgt een batterij keuzes die me in totaal 2 minuten en 35 seconden verder helpen, maar natuurlijk niet mijn probleem oplossen. En dan komt natuurlijk het obligate wachtrij-muziekje.

Eindelijk een levend persoon aan de lijn. Die natuurlijk ook niet weet dat ik behoorlijk computer literate ben en die me eerst de standaard rij met oplossingen voor sukkels voorleest. Ja, ik heb het modem ge-reset. Ja, ik heb het ook geprobeerd met restore factory-settings. Ja, ik heb ook de hele lijst oplossingen voor gevorderden afgewerkt. Wat zegt u? Oh, u wilt dat ik het nog een keer doe voor het geval ik maar wat uit m'n nek lul. Zeg dat dan meteen, dat had me weer 45 cent bespaard.

Ik begrijp ook wel dat ze het zo moeten doen, maar ik wordt er zo vreselijk moe van. Waar is dat echte klantcontact gebleven? Als ik me ergens echt als een nummer behandeld voel, dan is het wel bij het callcenter van het gemiddelde nuts- of telecombedrijf. Als er een bedrijf zou bestaan waarbij ik me weer echt klant zou voelen dan ben ik zelfs bereid daar extra voor te betalen. Nu ben ik ook een kwartier verder (à 15 cent per minuut plus de kosten van uw mobiele provider) en heb ik nog geen oplossing...

Ik kwam een tijdje geleden deze strip tegen: http://theoatmeal.com/comics/customer_service . Voor hen die het ook een beetje hebben gehad met callcenters.

Energielabel

Ons huis had nog geen energielabel. Dus toen bleek dat Nuon een actie had waarbij ze feitelijk gratis een energielabel en gratis subsidie voor isolatie konden regelen, zijn we daar meteen op in gesprongen. (Zie http://thuisman.blogspot.com/2011/11/muurisolatie.html). Het rapport is binnen en ik ben eigenlijk best tevreden.

Het huidige energielabel is E, wat voor een huis uit de dertiger jaren redelijk normaal is. Na het isoleren van de spouwmuren gaan we meteen naar energielabel C. Het werd nét geen B. Nu kunnen we een B-label nog wel krijgen, maar daarvoor zouden we aan de slag moeten met een zonneboiler, vloerisolatie of HR++ beglazing. De investeringen daarvoor zijn hoog en de terugverdientijd ligt tussen de 8 en 21 jaar. De investering in de muurisolatie is netto 2800 euro en de verwachte besparing op energiekosten is jaarlijks bijna 900 euro. Bij gelijkblijvende energiekosten hebben we het er dus in vier jaar uit. Voor mij een 'no-brainer'. Tel daarbij op dat we het energielabel en de subsidie-aanvraag gratis hebben gekregen, bij elkaar ruim 500 euro.

Woensdag worden de werkzaamheden uitgevoerd. Eens kijken of we verschil kunnen merken. Wordt (alweer) vervolgd.